ඕලන්දයේ දුම්රිය ඉතිහාසය සහ දුම්රිය කෞතුකාගාරය 1

නෙදර්ලන්තයේ  දුම්රිය සහ එහි තතු රෝම අධිරාජ්‍ය කාලය දක්වා ඇතට දිවෙන්නක්. 1839 සැප්තැම්බර් මස 20 වෙනි දින ඇම්ස්ටර්ඩෑම්  Amsterdam සිට හර්ලෙම් Harlem  නගරය දක්වා කුළුඳුල් දුම්රිය ගමන ආරම්භ විය. අපගේ අසල්  වැසියන් වූ එංගලන්ත අධිරාජයා දුම්රිය අඩිතාලම දමා  කෙටි කලකට පසු නෙදර්ලන්ත දුම්රිය අඩිතාලම දැමුහ. එදා මංගල දුම්රිය ගමන සිදු කරනු ලැබ  ඇත්තේ ආරන්ඩ් ( රාජාලියා )නම් දුම්රියයි. මෙය වාෂ්ප එන්ජිමකින් දුවන ලද අතර මෙය පැයට  කිලෝමීටර් 45 ක වේගයෙන් දුවනු ලැබූ අතර මීටර් 9,78 දිගය. නෙදර්ලන්ත දුම්රිය ඉතිහාසය එසේ පටන් ගැනුණු අතර අද දස අතට විහිදෙන මුළු  යුරෝපයම  යා  කරන ගමනාගමන සේවයක් බවට පත්ව ඇත. දුම්රිය නෙදර්ලන්තයට ආපු  මුල් යුගයේ එහි ගමන් කර තිබීමත් බොහොම ආඩම්බරයට කරුණකි. බොහෝ දෙනාට  මෙහි යන්නට පහසු කම් නොතිබුණා වෙන්න පුළුවන නොඑසේනම් අධිරාජ්‍යවාදී යුගයක පංති  භේද නිසාවෙන් වරම් අහිමි උණා වෙන්න පුළුවන.

කලින් කලට සේවයෙන් ඉවත් වෙන දුම්රිය එකතුවකින් 1927 දුම්රිය කෞතුකාගාරය බිහිවිණි. මෙම කෞතුකාගාරය ඇම්ස්ටර්ඩෑම් පුරවරයේ පොහොසතුන්ගේ කෞතුකාගාරයේ ද Rijksmuseum , දුම්රියපලේද Amsterdam Station,තවත් තැන්   කිහිපයකම නවාතැන් ගත් අතර, දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය මෙම කෞතුකාගාරය සතු දේ විනාශයට පත් කලේ සිත් පිත් නැති මරුවෙකු ලෙසිනි.  එහෙත් ඉතුරු වුනු දේ හෝ රැක  ගැනීම නෙදර්ලන්ත වැසියන්ගේ සිරිතකි.  

1951 යුධ බියෙන් රට ගැලවුණු පසු එවකට දුම්රිය අධිකාරියේ නියමුවා සහ ප්‍රධානියා වූ ෆ්‍රාන්ස් ඩෙන් හොලාන්ඩර් Frans den Hollander බඩු ප්‍රවාහණය සඳහා පමණක් යොදා ගත් උත්රෙහ්ට් Utrecht හි පිහිටි මාලිබාන් Maliebaan නම් දුම්රිය පල වසා  දමා එය දුම්රිය කෞතුකාගාරය බවට පත් කිරීමට ඉඩකඩ සලසා දුන්නේය. එහි ගෞරවය ඔහුට හිමිය.

 පෙබරවාරි මස 27 දින මමත් මගේ සැමියත් දියණියත් මෙම කෞතුකාගාරය බලන්නට ගියෙමු. එදා අයුරින්ම ඒ දේවල් නැවත පිළිසකර කර තිබෙන අයුරු දකින්නටත් ප්‍රිය මනාපය.

අද පවතින දුම්රිය කෞතුකාගාරය පිහිටුවීමට මුල් වූ ෆ්‍රාන්ස් ඩෙන්  හොලාන්ඩර් 

මෙම කෞතුකාගාරය තුල අතීතයේ බොහොමයක් දුම්රිය දැක ගත හැක එමෙන්ම නෙදර්ලන්ත දුම්රිය මාර්ගයට සිල්පර කොටන් වෙනුවට කොන්ක්‍රීට් කොටන් හඳුන්වා දුන් කුලසිංග මහතා ගැන ද මෙහි සඳහන් වෙයි. එම අංගය ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වසා  තිබුනින් එය බලා  ගැනීමට අපට නොහැකි විය.දුම්රියකදී විවාහයට අත පැතීම වැනි කාරණා ද දුම්රියේදී එකල සිදුවුණු බව කෞතුකාගාරයේ මහතෙක් අපට පැවසීය 

 

රාජාලියා යන අරුත දෙමින් ආරන්ඩ්  Arend නම් වාෂ්ප එන්ජිම එංගලන්තයේ ලෝන්ග්රිජ් ඇන්ඩ් කෝ Long-ridge and co හි නිපදවා  ඇති අතර 1875 දී එය අභාවයට පත්විය. අද මෙම දුම්රිය කෞතුකාගාරයේ තිබෙන  අනුරුප දුම්රිය , 1939 නෙදර්ලන්ත දුම්රිය ශත සංවත්සරය වෙනුවෙන් නෙදර්ලන්තෙය් ස්වොල Zwolle නම් නගරයේදී නිම විය.

ආරන්ඩ් අනුරුප දුම්රිය 

 

වාෂ්ප එන්ජිමට අමුනපු කෝච්චි පෙට්ටි

 මෙම ආරන්ඩ් නම් දුම්රිය ගාල්  කොට ඇති ස්ථානයේ ඇතුලට යද්දී කෞතුකාගාර සිසුවියක හෝ සිසුවෙක් පටිගත කරනු ලැබූ ශබ්ද පටයක් සහිත උපකරණයක් අපට ලබාදුන් අතර එයින් අරන්ඩ් සම්බන්ධ සියලු විස්තර එය නරඹන අතරම සවන් වකා ගන්නට හැකි වුණා . ඒ වගේම එදා දුම්රිය ගමන් විද්‍යමාන වන ඉතාම ලස්සන සිතුවම් ද අපට දැක ගත හැකි වුණා.

 

කැමරා නොමැති යුගයක චිත්‍ර ශිල්පියෙකුගේ දෑතින් එදා දුම්රිය සහ දුම්රියපළ

කැමරා නොමැති යුගයක චිත්‍ර ශිල්පියෙකුගේ දෑතින් එදා දුම්රිය සහ දුම්රියපළ

කැමරා නොමැති යුගයක චිත්‍ර ශිල්පියෙකුගේ දෑතින් එදා දුම්රිය සහ දුම්රියපළ

 

දුම්රිය නියාමක තැන  උඩින් දුම්රිය සංඥා පෙනෙන තැනක සිටීම අතවශ්‍ය බව  එවකට  1913දුම්රිය අධිකාරයේ තිබුණු නීතියක්. එනිසාවෙන් දුම්රිය නියාමකට වටා පිටාව හොඳින් පෙනෙන්නට වහල්ලය උඩ ඔහුගේ කාමරය ඉඳි වුණා HSMD1920 කියන දුම්රියේ.මෙය අනිත් මගී දුම්රිය වල ගමන් මලු ගෙන යාම සඳහා  නිපදවුන දුම්රියක්. මෙහි වැසිකිලියක් සහ බලු කුඩු දෙකක් ඇත. ඒ අනිත් දුම්රියේ එන මගීන්ගේ බල්ලන්ටය. 1930දී  නීති මාලාව වෙනස් වුයෙන් මෙවන් දුම්රිය ගොඩනැගීම සහමුලින් නතර විය.මෙම බඩුමලු දුම්රිය  පැයට  කිලෝමීටර් 10 වේගයෙන් එදා ධාවනය වූ අතර මීටර් 18,30 දිගය.අද මෙම දුම්රිය කෞතුකාගාරයේ උරුමයකි.

 . 

වහල උඩ නියමක කාමරය සිහිත එම දුම්රිය HSMD1920

HSMD1920 නම් දුම්රියේ පිටුපස

දුම්රිය කෞතුකාගාරයේ තතු එමටය මීළඟ ලිපියෙන් මම ඉතිරි තොරතුරු ගෙන එමි.

 Frans Den Hollander මහතාගේ පින්තුරය දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව සතු අතර අන් සියළු පින්තුර  මා සතුය.

සූරී නෙදර්ලන්තයේ සිට

ඕලන්දයේ මහා මැතිවරණය ,

2017 මාර්තු 15 දින නෙදර්ලන්ත මහා මැතිවරණය දිනයයි.  මහා මාවත් වල ජය කෙහෙළි ගෝෂා  නැත , හන්දි  ගානේ  රැස්වීම් ද නැත . ජන දිවිය නිස්කලංකව ගෙවී යයි, රුපවාහිනිය වෙනදා  මෙන් බලිරු පෙන්නමින් සිටි.  මගේ මතකය ලංකාව වෙත යන්නේ නිරායාසයෙනි , වයස අවුරුදු 5 දී චන්දය ඉල්ලු අයෙකු මටද වැඳ  ගිය හැටි අදත් මගේ මතකයේ ඇත. චන්ද අපේක්ෂකයා එනු දුටු මගේ මව ගෙතුලට  ගියේ අම්මා  ගෙදර නෑ  කියන්න කියමිනි. පෙරහරක්ම අපේ නිවස ඉදිරියට  පැමිණ කෝ දරුවෝ අම්මා  යයි ඇසුවේ බොහොම නිහතමානීවය . අම්මා  නැ ,, ඔය ළමය තනියෙන් දාල  යනවා බොරු කවුදෝ  පත බැනර් එකක් උස්සන් හිටි ඇන්ටි කෙනෙක් කසු කුසු ගැවා. එහෙනම් පුතේ අම්මට මේ කොලේ දෙන්න කියා බඩ  තඩි අංකල් දෙකට නැමී මට වැඳ  යන්නට ගියා . අද  එය මතකයට නැගෙද්දී පසුපස මුවින් සිනාසෙන මට එදා දැනුනේ ආඩම්බරයකි. පෙරහැරක් එක්ක ආපු බඩ තඩි අංකල් කෙනෙක් මට වැඳලා ගියා කියා වැඩ ඇරී ආපු තාත්තාට මම කියුවේ මගේ පියාව සිනා සයුරේ ගිල්වමින් , බුලත් දුන්නේ නෑ දරුවෝ යයි ආච්චි අම්මා එකතු කලෙන් තවත් සිනා සයුර ප්‍රචණ්ඩ  විය.

අද මම ජි වත් වන නෙදර්ලන්තයේ තත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය , චන්දය යනු ජනතාව විසින් නියෝජිතයන් තෝරා  පත් කර ගැනීමකි.නෙදර්ලන්තයට ජනාධිපති මන්දිර නැත , සුව පහසු වාහනද නැත , කවුරුත් මිනිසුන්ය මන්ත්‍රී වේවා අගමැති වේවා ගමන් බයිසිකලෙනි, අපි කවුරුත් වාගේ ඔවුනුත් බදු ගෙවති සාමාන්‍ය නිවෙස් වල ජිවත් වෙති. ලොකු කාර්  නොමැත රැකවරණයට ගාඩ්ලා  නොමැත.  ඔවුනගේ දරුවන් කවුරුත් යන ප්‍රාථමික ,මධ්‍යම හෝ උසස් පාසලට යති. විශේෂ වරප්‍රසාද නොමැත.  
 

අගමැති බයිසිකලෙන් පාර්ලිමේන්තුව බලා

 මෙහි පාර්ලිමේන්තුව හඳුන්වනුයේ නියෝජිතයින්ගේ කාමරය යනුවෙනි. ජනතාව විසින් තෝරා  පත් කරන ජනතා නියෝතිතයින් 150 දෙනෙක්ගෙන්  මෙම නියෝජිතයින්ගේ  කාමරය සමන්විතය. ඔවුන් සියළුම දෙනා නියෝජණය කරණුයේ ජනතාවය.

 

පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක්

 

ඇමති මණ්ඩලය 2012 දී හිටපු රැජිණ බියට්‍රිස් සමග

 

පාර්ලිමේන්තු සංකීර්ණය සියලුම රජයේ ආයතන  වල පාලන අධිකාරය මෙහි ඇත

රජය යනු රටක පැවැත්මට උරදෙන රට නාගා සිටුවන අංගයයි. නෙදර්ලන්තයේ රජය රජතුමා විලියම් ඇලෙක්සැන්ඩර් ඇතුළුව  ජනතා නියෝජිතයින්ගෙන් පත් කරගන්නා  රාජ්‍ය නායකයින් කණ්ඩායමකින් සමන්විත වෙයි. රටේ අගමැති නොඑසේ නම් සිංහල බස් වහරින් ජනාධිපති තෝරා පත්කරගනු ලබන්නේ රටේ රජතුමා විසින් පත් කරණු ලැබූ නිලදරුවෙක් විසිනි. මෙම තීරණය අපක්ෂපාති වන අතර ජනතා සහභාහිත්වයෙන් තොරය. රාජ්‍ය ඇමති වරුන් චන්දයෙන් පත් විමට වත් පක්ෂ සාමාජිකයෙක් වීම වත් අවශ්‍ය නැත. ආර්ථික විශේසඥ වරු  වැනි අයව රජයේ ආරාධනාව මත ඇමති ධුර වලට පත් වෙති. සියලුම දේශපාලන වැඩ විවාද මෙම නියෝජිතවරුන්ගේ  කාමරය නොඑසේනම් පාර්ලිමේන්තුව    තුල සිදුවන අතර ජනතාවට හිරිහැර නොවන අයුරින්  මහමැතිවරණ  ප්‍රචාරක  කටයුතු සිදු කරන අතර මෙම ප්‍රචාරක වැඩ කටයුතු ශබ්ද විකාෂණ යන්ත්‍ර  උපයෝගී කොටගෙන කිරීම තහනම් ය. පාර්ලිමේන්තු විවාද වලදී තිරිසනුන් මෙන් කැකොස්සන් ගැසීම , අපහාස  කිරීම , හෙලාදැකීම සපුරා තහනම් වන අතර එසේ වුවහොත් පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයා නෙරපීමට අධිකාරයට අවසර ඇත.

 

චන්දය දැමීමට එවන ආරාධනාපත

 

චන්ද අපේක්ෂකයින්ගේ ලැයිස්තුව

 චන්දය පවත්වන දිනය තීරණය වූ පසු  චන්දයට සුදුසුකම් ලැබූ රට වැසියන් සියළුම දෙනාට චන්දය පත් තැපැලින් යවනු ලබයි. ඒ සමඟම චන්ද අපේක්ෂක ලැයිස්තුවද  ලැබෙන අතර තමා  කැමති අයෙකුට තම චන්දය දිය හැකිය. යම් අයෙකු තම චන්ද අයිතිය පාවිච්චි නොකරන්නේ නම් එය තම පවුලේ සාමාජිකයෙකුට හෝ හිතවතෙකුට නිත්‍යානුකුලව පැවරිය හැක.  'දේශපාලනඥයෝ  යනු ජනතාවගේ සේවකයෝය' වසර ගණනකට පෙර නෙදර්ලන්තයේ නිර්භීත රැජිනක් වූ ජුලියානා පවසා ඇත.

සූරි - නෙදර්ලන්තය  

පිංතුර වල අයිතිය නෙදර්ලන්ත රජය සතුය!